MAŁOINWAZYJNE ZABIEGI LARYNGOLOGICZNE

- BEZDECH SENNY -

dr n. med. Marek Modrzyński
specjalista laryngolog; specjalista alergolog

Bezdech senny, to poważna choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet.  

Choroba może mieć trzy odmiany:

• postać obturacyjną (obturacyjny bezdech senny) - jest ona spowodowana zaburzeniami przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe.

• postać ośrodkową - związaną z zaburzeniami  funkcjonowania ośrodka oddechowego zlokalizowanego w mózgu

• postać mieszaną – wynikającą z połączenia powyższych postaci

Najczęstszym typem bezdechu sennego, obejmującym około 85% przypadków, jest pierwszy z wymienionych, czyli tzw. Obturacyjny Bezdech Podczas Snu – OBPS, wywołany przez powtarzające się zatrzymania przepływu powietrza w górnych drogach oddechowych pomimo prawidłowej pracy płuc.

U zdecydowanej większości osób bezdech taki pojawia się gdy podczas snu mięśnie gardła i język wiotczeją, częściowo bądź całkowicie blokując przepływ powietrza przez drogi oddechowe.

Częściowe zwężenie górnych dróg oddechowych wywołuje chrapanie, a ich całkowite zamknięcie bezdech

Gdy rozluźniają się i opadają mięśnie podniebienia miękkiego i języczek (fragment podniebienia miękkiego zlokalizowany między łukami podniebiennymi), przepływ powietrza jest blokowany, co z kolei powoduje głośne chrapanie, chwilowe wybudzenia, niedotlenienie i podwyższone ciśnienie krwi. Większość pacjentów z zespołem bezdechu sennego cierpi na zwiększoną senność w ciągu dnia, bóle głowy i nadciśnienie. Jest coraz więcej dowodów na to, że przewlekły bezdech senny związany jest ze zwiększoną podatnością na choroby i śmiertelnością.

Wszystkie występujące objawy bezdechu podzielić można na 2 grupy:

• zauważane przez partnera – głównie głośne chrapanie oraz zauważalne okresy bezdechu

• zauważane przez samego chorego - nagłe przebudzenia w trakcie nocy, najczęściej z uczuciem lęku i dezorientacji, w trakcie dnia objawy ograniczenia koncentracji i senności, która w skrajnych przypadkach może przybierać postać tzw. zespołu Pickwicka, przebiegającego z epizodami bezwiednego, krótkotrwałego zasypiania w nieadekwatnych sytuacjach np. w pracy, podczas jazdy samochodem, itd.

Typowy objaw zespołu bezdechów to patologiczna senność w ciągu dnia

Bardzo często bezdechowi towarzyszą inne schorzenia takie jak otyłość, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze, spadek libido, uporczywe migreny.

Otyłość to jeden z istotniejszych czynników ryzyka rozwoju zespołu bezdechów sennych

Oprócz charakterystycznych danych z wywiadu lekarskiego, konieczne jest przeprowadzenie badania laryngologicznego wykluczającego anatomiczną przeszkodę w górnych drogach oddechowych.

Warto w miarę możliwości dać wykonać u siebie tzw. badanie polisomnograficzne, które polega na obserwacji pacjenta w trakcie snu i monitorowaniu takich dodatkowych parametrów jak ruchy klatki piersiowej czy objawy spadku stężenia tlenu we krwi.

Leczenie bezdechu i chrapania

jest z reguły postępowaniem złożonym, które wymaga zaangażowania chorego w nie mniejszym stopniu niż lekarza.

Dwie najważniejsze sprawy, o których bezwzględnie trzeba pamiętać:

• u osób otyłych bezwzględnie wskazane jest odchudzanie – gromadzenie się tkanki tłuszczowej w obrębie górnych dróg oddechowych powoduje ich zwężenie i wówczas żadne, nawet najbardziej skomplikowane zabiegi mogą nie dać pełnego efektu.

U osoby otyłej nagromadzenie tłuszczu wokół gardła i w rejonie nasady języka znacznie zwęża drogi oddechowe przyczyniając się do nasilenia chrapania i bezdechu

• konieczna jest abstynencja alkoholowa oraz unikanie niektórych leków (np. nasennych) – substancje te rozluźniają mięśnie w obrębie dróg oddechowych co powoduje ich zapadanie się podczas snu.

Wskazane może być dodatkowo przyjmowanie odpowiedniej pozycji ciała podczas snu (np. bocznej, a nie na plecach co zmniejsza tendencje dróg oddechowych do zapadania się – klasyczna metoda: wszycie piłki do tenisa w tylną część piżamy powoduje, że osoba chora na bezdech podświadomie w nocy układa się na boku gdyż na plecach jest jej niewygodnie – czasami sam ten prosty zabieg wystarcza by całkowicie pozbyć się bezdechu i chrapania).

W leczeniu bezdechu sennego (postać obturacyjna) podstawowe znaczenie ma leczenie laryngologiczne,
którego celem jest wyeliminowanie potencjalnych patologii w obrębie górnych dróg oddechowych, w tym głównie w zakresie podniebienia miękkiego, migdałków, nosa, czy nasady języka.

Niestety w ostatnim czasie jest to element z niewiadomych przyczyn często pomijany szczególnie przez lekarzy innych specjalności, którzy chorym z bezdechem nocnym bez jakiejkolwiek próby wyeliminowania przyczyny bezdechu natychmiast zalecają stosowanie specjalnego, bardzo drogiego i wymagającego stosowania praktycznie przez całe życie aparatu CPAP.  Choć aparat ten czasami faktycznie okazuje się konieczny to z zasady przeznaczony jest do leczenia tzw. bezdechu w stopniu ciężkim, bezdechu pochodzenia centralnego, lub bezdechu opornego na inne metody leczenia. Często zaś małoinwazyjny zabieg laryngologiczny (np. koblacja, laser, pilary) jest w stanie zmniejszyć opory oddechowe do tego stopnia, że CPAP okazuje się całkowicie zbędny.

Aparat CPAP wytwarzając "na siłę" nadciśnienie w nosie faktycznie likwiduje bezdech. Musisz jednak w czymś takim spać do końca życia. Dlatego jeśli są wskazania prawie zawsze warto podjąć próbę leczenia laryngologicznego by nie być skazanym na to urządzenie.